Je eigen grenzen voelen & aangeven als HSP (3 tips)

Luister je in een app? Dan kun je mij helpen door mijn podcast te volgen of een sterren-waardering te geven. Zo gepiept :-) Bij Apple Podcasts kun je hier ook een review met tekst achterlaten.. Dat vind ik superleuk om te lezen én zo kan ik gemakkelijker nieuwe mensen bereiken. Dankjewel!

Verder lezen/luisteren:

Grenzen zijn voor veel HSP een lastig thema. Dat ligt op een aantal vlakken en vandaag zal ik er een aantal uitlichten.

Je grenzen niet goed voelen

Eén van de eerste dingen waar veel hsp tegen aanlopen is dat ze hun eigen grenzen niet goed voelen. 

Je kunt bijvoorbeeld zo gericht zijn op de ander en hoe de ander zich voelt, dat je eigenlijk niet echt door hebt hoe het met jou gaat. Of je bent niet goed gegrond waardoor je je eigen lichaam niet zo goed voelt en daardoor niet goed door hebt waar je grenzen liggen. Dan kan het gebeuren dat je pas door hebt dat je over een grens bent gegaan wanneer je al een heel eind voorbij die grens bent.

Eerder en beter kunnen voelen waar jouw grens ligt is een groeiproces.

Heel veel mensen met wie ik werk hebben in hun leven een burn-out gehad als gevolg van moeilijkheden met grenzen. Uiteindelijk lopen heel veel HSP vast op dit thema. Ze raken overspannen of krijgen een burn-out, en dat is dan vaak een startpunt om het op een andere manier te willen gaan doen. Dat is niet van de ene op de andere dag gedaan en dat leerproces kent ook weer een aantal uitdagingen.

Je grenzen niet op tijd aangeven

Wat ook vaak gebeurt: dat als je dan leert om je grenzen aan te geven, dat ze er dan in eerste instantie heel hard of fel uitkomen. Dan lukt het niet om het op een aardige manier te zeggen. 

Dat komt omdat je op dat moment vaak al heel ver over je grens bent gegaan of hebt laten gaan. Je zit dan al in het rood en als het er dan uitkomt, kan het voelen als een vulkaan die uitbarst. Je hebt dan niet meer de innerlijke ruimte om het op een vriendelijke manier te doen.

Als je eerder je grens voelt en ‘m eerder aangeeft, dan ben je op dat moment nog redelijk in balans en kun je helder communiceren. Ben je heel laat, dan lukt dat soms niet meer. Dan heb je misschien niet meer de energie of de focus in je hoofd om het met aardige woorden of op een aardige manier te zeggen.

Rigide grenzen

Wat ook kan gebeuren in het proces van grenzen leren aangeven is dat je grenzen wat rigide worden. Als je overspannen bent geweest of een burn-out hebt gehad dan heb je ervaren hoe belangrijk het bewaken van je grenzen is. Dan kun je het gevoel hebben dat je je grenzen moet aangeven. Dan schiet je als het ware de andere kant op.

Uiteindelijk kun je in het midden uitkomen. Dat je soms meebeweegt met de ander, en dat de ander dan weer meebeweegt met jou.

En dat je vermoeidheid, stress of overprikkeling als signaal kunt zien dat je wat meer rust moet nemen. En dan je dan kunt kijken waar je die ruimte kunt pakken, binnen de mogelijkheden die er zijn. Als je heel erg overprikkeld bent kan het zijn dat je even je agenda leeg moet maken, maar vaak kan een beetje meer rust en tijd voor jezelf al genoeg zijn (mits je basis energieniveau goed is).

Onderliggende overtuigingen over grenzen

Het is een heel proces om te leren waarnemen waar je grens ligt, hoe je daarmee omgaat en hoe je dat vervolgens communiceert naar anderen.

Het kan zijn dat je jezelf eigenlijk geen toestemming geeft om grenzen te hebben. Misschien heb je als kind geleerd dat het goed is om aan anderen te denken, en dat is natuurlijk ook zo. Maar een hoogsensitief kind kan dan misschien concluderen dat het niet goed is om ook aan jezelf te denken. 

O misschien heb je als kind ervaringen gehad waarbij je wel je grenzen aangaf maar waarbij iemand gewoon zo dwars over jouw grens heen walste dat jij hebt geconcludeerd: ‘het heeft toch geen zin om mijn grenzen aan te geven, er wordt toch niet naar geluisterd’. Of: ‘Ik heb geen recht op m’n eigen grenzen’.

Dat soort hele diepe overtuigingen en en besluiten kunnen mede ten grondslag liggen aan moeilijkheden om grenzen te stellen. 

Als je merkt dat je moeite met grenzen blijft houden, ondanks dat je er bewust mee bezig bent en aan werkt, dan is het vaak zo dat er zo’n diepere overtuiging dwars zit. Die overtuiging is als het ware het rempedaal waardoor het maar niet lukt.

Het is waardevol om daarnaar te kijken. Wat geloof ik ik over grenzen aangeven? Mag ik wel mijn eigen grenzen aangeven van mezelf? Wat heb ik over grenzen geleerd? 

Daar zit vaak een sleutel om balans te kunnen vinden in het voelen en aangeven van je grenzen.

Je grenzen helder communiceren

Een volwassen balans in grenzen aangeven is dat je de ene keer meebeweegt met de ander en de andere keer beweegt de ander met jou mee. Het gaat niet altijd zoals jij het wilt en het gaat niet altijd zoals de ander het wil. Je beweegt met elkaar mee.

HSP bewegen vaak helemaal mee met de ander. Of ze merken dat ze wel hun grenzen aangeven, maar dat de ander dat niet lijkt te merken of er niet naar luistert. Dat komt vaak omdat je niet helder genoeg communiceert. Daar zitten twee aspecten aan:

Ten eerste is het heel belangrijk dat jij zelf weet wat jouw grens is en wat je wel en niet wilt. Dat je dat voor jezelf helder hebt en erachter staat. 

Vanuit die helderheid in jezelf kun je dan communiceren naar de ander.

Houd er daarbij rekening mee dat de ander waarschijnlijk niet hoogsensitief is!

We denken of hopen vaak dat de ander onze subtiele signalen wel oppikt. Of onze indirecte boodschappen wel begrijpt. Het kan heel frustrerend zijn als dat niet zo blijkt te zijn. Maar dat is lang niet altijd door onwil. Het kan heel goed zijn dat het voor de ander écht niet helder is. 

De meeste mensen hebben het nodig dat jij gewoon duidelijk zegt waar het op staat. Dit wil ik wel en dit wil ik niet. In plaats van het het impliciet te doen, want dat wordt lang niet altijd opgepikt. En als jij er zelf niet achter staat, dan wordt dat vaak ook onbewust opgepakt door de ander. Die heeft dan soms niet eens door dat jij eigenlijk een grens aan het aangeven bent. 

Dat zijn de twee kanten waar je aan kan werken: eerst helder helderheid krijgt voor jezelf wat waar jouw grens ligt en wat je wilt, en dan van daaruit dat op een heldere, duidelijke manier communiceren. 

Praktische tips voor heldere grenzen

Dus dat zijn ook gelijk mijn praktische tips:

1) Krijg eerst helder wat jouw grens is. Wat je wel en niet wilt en wat er wel of niet mogelijk is. En waar jouw ruimte zit.

2) Bedenk van te voren welke woorden je wilt gebruiken.

Visualiseer bijvoorbeeld van tevoren de situatie met die persoon en oefen dan als het ware met de woorden die je wilt gebruiken. Ik zou dat hardop doen, zodat je kunt horen hoe het klinkt en hoe dat voelt voor jou om het op die manier te zeggen.

Ik moest laatst ook denken aan wat Barbara Rather vroeger zei. Zij kwam vroeger maar haar man Steve naar Nederland voor Lightworker seminars (ze is in 2021 overleden). Zij zei altijd: “You can say ‘no’ with a smile on your face and love in your heart. 

Dat vind ik nog steeds zo’n mooie uitspraak, want dat is waar het om gaat. Je mag nee zeggen. En je kunt dat op een vriendelijke en heldere manier zeggen. Vriendelijkheid en duidelijkheid kunnen prima samen gaan. Het vraagt vaak wel wat oefening :-)

En de laatste tip is: als je dan zo’n gesprek ingaat, maak dan van te voren even contact met je lichaam. Bijvoorbeeld door even te gronden, een paar keer diep adem te halen, je lichaam te voelen. Zodat je gecentreerd bent in jezelf. Dat helpt ook enorm in het helder communiceren. En het de ander om jou ook echt te horen.   

Ik hoop dat je iets hebt aan deze tips over grenzen. Ik heb een online cursus gemaakt over gezonde grenzen voor HSP. Die is misschien interessant voor je als dit een thema voor je is. Daarin leer je stap voor stap om je grenzen beter te voelen en aan te geven. 

Als je het gevoel hebt dat er diepere lagen dwars zitten, dan kan ik je ook in individuele begeleiding verder helpen. Die deur staat ook voor je open!

Fijn dat je luisterde en heb je vragen naar aanleiding van deze aflevering: laat het me weten.