Onze gedachten zijn als een aapje dat van de ene tak naar de andere springt. Het ene moment denk je aan de boodschappen die je nog moet halen, de vriendin die komt eten, die problemen heeft met een collega, wat lijkt op jouw situatie met je baas van 3 jaar geleden en oh ja de kinderen moeten nog nieuwe sportspullen. En dat in een paar seconden tijd.

We schijnen 40- tot 60-duizend gedachten per dag te hebben. Dat zijn er 2500 tot bijna 4000 per uur. 40 tot 60 per minuut. Geen wonder dat het af en toe druk voelt in ons hoofd!

Van de meeste gedachten hebben we niet zo heel veel last. Praktische dingen, nog even nadenken over iets wat gebeurd is of over wat nog gaat komen… maar aan gedachten hangen ook emoties. Bijvoorbeeld als je je zorgen maakt of je iets wel goed gedaan hebt, of bang bent voor de toekomst. Je kunt verdriet, boosheid, schuld of schaamte voelen over een gebeurtenis. En hoe meer je daar over na gaat denken, hoe sterker het gevoel wordt.

Je denksysteem is kampioen in vicieuze cirkels: de gedachte triggert een gevoel, het gevoel versterkt de gedachten, en die gedachten versterken weer het gevoel. En dan wordt het erg oncomfortabel.

Vechten tegen je gedachten

Een veelgebruikte strategie is om tegen de gedachten te gaan vechten. Bijvoorbeeld door je gedachten weg te willen hebben, er mee in discussie te gaan of te proberen het tegendeel te bewijzen. En meestal werkt dat niet.

Als je gaat vechten tegen je gedachten, creëer je vaak juist extra gedachten en extra druk en spanning voor jezelf.

Ik vergelijk het denken vaak met een hamster in een hamsterwiel. Als je wilt dat je gedachten weggaan creëer je eigenlijk een tweede hamster die heel hard tegen de eerste hamster gaat roepen dat ‘ie stil moet zijn. Dat werkt niet (bij mij in ieder geval niet :-)).

Soms kan het helpen om de gedachten in perspectief te plaatsen. Om te beredeneren waarom de gedachte niet waar of niet realistisch is zodat de gedachte wat kan ontspannen. Maar vaak komt de neiging om dat te doen toch voort uit een soort angst voor de gedachte. Het moet weg, of veranderen, want het voelt zo naar. Het doel is nog steeds: weg met die gedachte en/of weg met die spanning. En het is nog niet zo zeker dat je de gedachte kunt ‘overtuigen’ dat ‘ie niet waar of realistisch is!

Liefdevol omgaan met gedachten

Een andere manier is een meer zachtaardige manier om met je (beladen) gedachten om te gaan.

Wat als die gedachten, en de bijbehorende gevoelens, er gewoon mogen zijn?

Als je er niet tegen hoeft te vechten?

Als ze niet weg hoeven?

Omdat ze niet waar zijn?

Omdat ze niet zijn wie jij werkelijk bent?

Wat zijn gedachten?

Een gedachte is een elektrisch signaal in je hersenen.

De inhoud van je gedachten is vaak een beoordeling van iets wat je meemaakt. Die beoordeling maak je op basis van jouw verleden. Iemand met een ander verleden heeft andere gedachten over dezelfde situatie. Daaruit volgt dat gedachten niet ‘de waarheid’ zijn. En toch behandelen we ze vaak alsof dat wel zo is.

In principe identificeren we met onze gedachten én denken we dat ze waar zijn. En dat is waar het probleem zit en waar gedachten vervelend kunnen worden.

Als je je gedachten kunt observeren zoals wolken in de lucht die komen en gaan (een klassieke mindfulness oefening) dan hoef je er niets mee. Je bent je gedachten niet. En ze zijn niet waar. Ze zeggen eigenlijk bijzonder weinig over de werkelijkheid.

Daarom is meditatie zo waardevol. Omdat het je helpt om jezelf en wie jij bent los te zien van de gedachten die simpelweg door je heen gaan.

De weg naar buiten: uit je hoofd, in je lijf

De oplossing om uit een druk hoofd te komen zit niet in het hoofd. De uitgang vind je niet in het denken. De uitgang vind je door te verbinden met dit moment.

Je gedachten gaan over verleden en toekomst. Ze trekken je uit het nu. En het Nu kan jou weer uit je gedachten trekken.

Hetzelfde gaat op voor je lichaam: gedachten halen je uit je lichaamsbewustzijn. Maar als je weer bewust verbindt met je lichaam, bijvoorbeeld door een grondingsmeditatie of bodyscan, kunnen je gedachten tot rust komen.

En vanuit een sterker lichaamsbewustzijn en hier & nu bewustzijn is het dan weer gemakkelijker om je gedachten te (blijven) observeren in plaats van erin meegesleurd te worden. Zo draai je de vicieuze cirkel de andere kant op.